ذبيح الله صفا
21
تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى )
بود ، بدست سلطان ابراهيم بن شاهرخ بساط حكومتشان برچيده شد . آل كرت پادشاهان آل كرت كه متصرّفاتشان گاه تا تمام نواحى شرقى خراسان و افغانستان و سيستان و كنارههاى رود سند توسعه داشته ، و مركز حكمرواييشان هرات بوده است ، اصلا در خدمت پادشاهان غورى روزگار مىگذرانيدند و از ميان آنان ملك ركن الدين بن تاج الدين از جانب سلطان محمّد غورى ( 558 - 599 ) حكمرانى برخى از بلاد غور و كوتوالى قلعهء خيسار يافت و اوست كه با هجوم مغول بر ايران مصادف شد و اطاعت چنگيز را پذيرفت و به همين سبب حكومت غور از جانب خان مغول بوى تفويض گرديد و او در حكومت خود برقرار بود تا در 643 درگذشت . بعد ازو پسرش ملك شمس الدين محمد بجاى پدر نشست و با حاكمان مغولى ايران و خانان مغول راه اطاعت پيش گرفت و دايرهء حكومت او وسعت يافت و قسمت بزرگى از مشرق خراسان و تمام غور و سيستان و كابل تا سواحل سند را شامل گرديد . وى در دورهء هلاگو و قسمتى از سلطنت اباقا به همان قدرت سلطنت ميكرد و در اواخر عهد خويش مغضوب ايلخان گرديد و بسال 676 در تبريز مسموم شد . بعد ازو ملك ركن - الدين ( 677 - 705 ) و ملك فخر الدين ( 705 - 706 ) ممدوح ربيعى پوشنگى صاحب كرتنامه ، و ملك غياث الدين ( 707 - 729 ) و پسرانش ملك شمس الدين محمد ( 729 - 730 ) و ملك حافظ ( 730 - 732 ) و ملك معزّ الدين حسين ( 732 - 771 ) پادشاه مقتدر آل كرت و پسرش ملك غياث الدين ( 771 - 783 ) سلطنت كردند و اين پادشاه اخير دچار حملهء تيمور بر هرات و تسخير آن شهر بدست او در سال 783 و انقراض سلسلهء شاهان آل كرت گرديد . پادشاهان آل كرت از باب تربيت شاعران و نگاهدارى عدّهيى از گويندگان و نويسندگان و فاضلان و نيز بسبب اشتغال بعضى از آنان بشعر و ادب اهميت خاصى دارند . پادشاهان اين سلسله توانستند با قبول ايلى مغولان مركز نسبة امنى در هرات ايجاد كنند و